Iets verderop is een erker ingericht met een beeld van Ste. Thérèse, een heilige waar we onlangs een beeldje van scoorden op een Belgische brocante (rommelmarkt). Op een plateau ervoor staan kaarsen met afbeeldingen van dezelfde Thérèse. Je kunt een kaarsje branden voor 2,00 euro. De vlammetjes intrigeren hem, maar ook de gelijkenis met het beeldje dat nog in de kofferbak ligt is onderwerp van gesprek. De beelden trekken sowieso Jordy’ s aandacht. Hij probeert ze te fotograferen, maar zijn eenvoudige Kodak lijkt ontoereikend. Toch lijkt hem het niet te deren.

 Na de middag klaart het weer wat op en we rijden door naar Port-en-Bessin, een vissersplaatsje. We hebben in een gastenboekje gelezen dat je er St. Jacobsschelpen kunt vinden en dat willen we natuurlijk! Terwijl we het dorpje inrijden leest Jordy een tekst ‘St. Jacques’ en het gesprek inde auto gaat over heiligen. ‘Wat zijn eigenlijk heiligen,’ vraagt Jordy. ‘Dat zijn mensen die veel goed werk doen,’ antwoord ik braaf. ‘Maar je wordt pas heilig jaren na je dood,’ vervolg ik. ‘Heiligen verrichten wonderen,’ zegt Gert nuchter. ‘En ik geloof niet in heiligen.’ Hij zegt dat gereformeerden niet geloven in heiligen, maar katholieken wel. ‘Vraag maar aan je moeder,’ besluit Gert. Het is een leuk gesprek en ik denk na. Tja, echt heiligen die wonderen hebben verricht? Ik weet het niet, ik geloof wel dat er mensen zijn die zich extra inzetten vanuit hun geloof voor hun medemens, maar wonderen? Ik geef mijn visie, haal het voorbeeld aan van Moeder Theresa en leg uit dat heiligen volgens mij dood zijn. We vragen Jordy wat hij denkt. ‘Nou,’ zegt hij, na even te hebben nagedacht. ‘De Paus is volgens mij toch heilig.’ Helemaal onderbouwen kan hij het niet. Het wordt even stil op de achterbank. ‘Maar,’ vervolgt hij. ‘Ik ken een heilige die nog leeft; Sint Nicolaas.’ Gert en ik kijken elkaar aan en slikken een paar keer. Wat een rotsvast vertrouwen heeft dat kind!

De meeste grafzerken op landgoed Veldwijk zijn van Belgisch hardsteen, maar sommigen zijn van graniet of marmer. Om dit verschil te leren zien en te weten hoe je ermee om moet gaan organiseerden we vanuit de stichting Begraafplaatsen Ermelo-Veldwijk een cursus om zo vrijwilligers op te leiden en te betrekken bij het onderhoud en de restauratie. Funerair deskundige Leon Bok hielp met zijn adviezen de enthousiaste vrijwilligers aan de slag.

Bok wijst op algen en mossen

‘Wat zou dit voor materiaal zijn?’ vraagt Leon Bok, terwijl hij wijst op de grafzerk in de hoek van de oude begraafplaats. Kijkend naar structuren in de steen blijkt het gegoten beton te zijn met een marmeren tekstplaat ingelegd. Op de tweede begraafplaats vinden we een zerk met de tekst ‘Moeders graf’. ‘Deze is van diabas, een kostbare natuursteen,’ zegt Bok. Een zerk met alleen de tekst ‘Moeders graf’ is sober, maar komt wel op vaker begraafplaatsen voor. ‘Nabestaanden vinden dat een ander er niks mee te maken heeft wie er ligt,’ zegt Bok. Hij vertelt de vrijwilligers dat als men met water en groene zeep deze zerk onder handen neemt, hij weer prachtig zal gaan glimmen. Kapotte grafzerken zullen in de komende jaren worden hersteld en scheefgezakte stenen krijgen een fundering zodat ze weer goed kunnen staan. Ook de grafnummerpaaltjes moeten goed verankerd worden. ‘Dat is een mooi klusje voor vrijwilligers om aan te pakken,’ zegt Bok. Op de nieuwe begraafplaats aan de overkant van de Horsterweg is een grafzerk in zijn geheel gevallen. Terugplaatsen is een zwaar en secuur werk. ‘Als je de zerk verkeerd oppakt ligt deze alsnog in tweeën,’ waarschuwt cursusleider Bok. Hij biedt dan ook gelijk aan om te helpen wanneer de stichting deze zerk terug wil zetten.

Nederlandse geschiedenis

‘Moeten we die algen eraf borstelen?’ vraagt een vrijwilliger. Het antwoord is nee. De algen zijn voor grafzerken in aanvang niet schadelijk. Bok legt uit dat ze een basis vormen voor bijzondere korstmossen. ‘Zo ontstaat er een bijzondere biotoop,’ vertelt hij. ‘Je moet hier niet rigoureus te werk gaan. ‘Geen staalborstels en geen chloor!’ waarschuwt Bok. Hij leert de groep een aantal truckjes om verschillende zerken te onderhouden. Ook vertelt hij hoe bijzonder de twee begraafplaatsen eigenlijk zijn. ‘We hebben in Nederland ongeveer tien instellingsbegraafplaatsen. Drie daarvan liggen in Ermelo.’ Bok ziet de restauratie en het behoud van deze locaties dan ook als buitengewoon waardevol. Toen we de stichting oprichtten eind 2008 hadden we nog nauwelijks zicht op aanwezigheid van nabestaanden. Maar nu komen er regelmatig mailtjes en telefoontjes binnen van familieleden. Eergisteren belde nog een van de nazaten van Hendrik Breimer, vroeger apotheker van Veldwijk en de dag ervoor kwam ik in contact met een dochter van de in de oorlog overleden Jacob Sparreboom. De inmiddels hoogbejaarde dochter bezoekt nog regelmatig het graf van haar vader. Samen met mijn man Gert breng ik de geschiedenis van een aantal overledenen in kaart. Bezoekers aan de Veldwijkse begraafplaatsen zoeken vaak naar het graf van Willemina van Gogh, maar er liggen nog heel veel andere interessante personen! De eerste vrouwelijke secretaris van de SDAP, bijvoorbeeld en een bekende schrijfster/ vertaalster uit de negentiende eeuw. ‘Men denkt vaak dat het plaatselijke geschiedenis is, maar hier liggen kopstukken uit de Nederlandse geschiedenis. Reden temeer om deze plek te koesteren,’ zegt mijn man dan ook regelmatig wanneer iemand hem vraagt wat hem zo aanspreekt.

Maandag was de dag van administratieve handelingen. We kwamen in de Keulse MediaPark-kliniek:

grote kantoorcomplexen vol met specialisten; tandheelkundigen, plastisch-, orthopedisch- en natuurlijk neurochirurgen. En daar kwam ik voor.…

Ik had een afspraak met doktor Christopoulos. Met de MRI op cd bij me, zou deze arts me verlossen van mijn hernia. Een korte kennismaking, meting van zenuwbanen en een bezoek aan de anesthesist, vervolgens naar het hotel. De volgende dag zou het gebeuren. We werden door een vriendelijke verpleegkundige ontvangen en naar een tweepersoonskamer gebracht waar ook een Italiaans/Duitse vrouw lag die net een borstvergroting had laten doen. De vrouw lag plat in bed, maar de borsten stonden pront vooruit; eh, omhoog in dit geval(!), aldus Gert. In de kamer kregen we eerst een rondleiding; mooie ruime kamer, prima uitzicht en een grote, moderne douche. Terug in bed kreeg ik een operatiehemd aan en charmante elastische kousen (tegen trombose), ‘Nein, das machen sie in Holland nicht’, aldus de verpleegkundige. Klopt, wij krijgen een injectie in de buik. ‘Machen wir auch, wir machen beide’,zei de schwesterin snel.

Tja, en toen maar wachten. Ondertussen ontblootte de buuv haar stevige(met pleisters beplakte) borsten om ze met een soort van föhn te koelen. Na een minuut of tien kwam er een dokter, die even naar de borsten moest kijken. Hij vroeg mijn man beleefd of hij even de kamer wilde verlaten, vanwege de borsten die hij zou moeten ontbloten. Dus Gert naar de gang. Toen de dokter na een minuut of vijf naar buiten kwam gaf hij vriendelijk aan dat hij weer naar binnen mocht; hartelijk dank voor de medewerking, mompelend. Beetje praten, beetje naar buiten kijken, beetje wachten tot ik aan de beurt was. ‘Jetzt geht’s los,’ zei de verpleegster en ze bracht me naar de anesthesie. Het was een grote blauwe keuken. Ik kreeg muziek op mijn hoofd, een ‘dansende’ anesthesist en toen effe niks meer…

Een paar uur later, geen benul van tijd, stond Gert op mij te wachten met heerlijke Ben&Jerry-ijs met grote brokken Belgische chocolade, maar ik mocht niks hebben. Dus Gert moest van ellende zelf het ijs opeten en af en toe legde hij het ijslepeltje op mijn dikke lip (waarschijnlijk van de beademingtube).Het viel dus tegen, nogal veel. Ineens kreeg ik veel pijn in mijn linkerbeen, niet te houden en dus belde ik de verpleegkundige. Die kwam met een stevige pijnstiller en toen wachten. Ja, waarop eigenlijk? Volgens plan zou ik om een uur of vijf mogen gaan lopen. Maar door de pijn leek dit niet echt mogelijk. Ik kon niet eens op mijn rug blijven liggen, ik kon mijn billen niet omhoog duwen… 

Even later hoorden we zware stappen in de gang en daar kwam de dokter ook nog even langs. Hij vroeg vriendelijk hoe het ging, vertelde dat de operatie prima was verlopen en gaf me een papier met de scan van de hernia en een foto van het weefsel wat hij weg had gehaald. Hij teste nog een paar dingen, meldde dat hij morgenvroeg er  niet zou zijn, maar een collega zou dan nog even naar de wond zou komen kijken, en gaf aan dat we daarná (zeg een uur of negen/tien) naar huis mochten en…’Tjuus’, weg was hij weer. Efficiënt! Om vijf uur kwam de broeder een dienblad met lekkere dingen brengen: kaas, worst, salade, broodjes, een soort van wrap(je) met vulling en een pot vruchtenthee. Hij gaf aan dat ik nog even een minuut of twintig moest wachten en dan staande het eten kunnen nuttigen. Wat had ik een trek, zeker omdat ik vanaf 22.00uur de vorige avond niets meer gegeten of gedronken had. De broeder hielp me uiteindelijk uit bed: eet smakelijk en de broeder was weer weg. Leunend tegen het bed om dan eindelijk te beginnen maar….? Daar ging ik bijna onderuit. Té lage bloeddruk. Gebeld en in no-time (alsof er een crisis was) stonden er vijf/zes verpleegkundigen om het bed. De een deed het raam open, Gert heeft me met twee verpleegkundigen in bed geholpen, de

wel eten, niet eten, toch wel eten

vierde kwam met een infuusstandaard, de vijfde met het infuuszakje. En daarna kwam er nog iemand met een bloeddrukmeter. Ja, ja. Dat ging gesmeerd. Maar, de broeder ging er vervolgens met het eten vandoor. Geen eten, dus. Eerst maar een beetje bijkomen. Een domper, dus. Beetje verdrietig want ik wilde toch echt morgen naar huis. Om een uur of half zeven mocht ik eten, maar niet uit bed, dus liggend. 

Veel drinken, een goede nachtrust en een heerlijk ontbijt deed wonderen. Ditmaal lukte het wel mijn eten staand nuttigen en bleef nu wel overeind. Nadat we iedereen hadden bedankt voor de goede zorgen en we nog een fles water voor onderweg meekregen, daalden we met de lift naar de begane grond. Zelf wat onzeker, maar gesteund door Gert. We reden, in de volle zon, Keulen uit, de hernia achterlatend. Nee, ik kreeg de hernia-operatie mee op USB! Onderweg bedachten we nog dat, wanneer we niet naar Keulen waren gegaan, ik precies vandaag de uitslag van de MRI (in StJansdal) zou hebben gehad! Terwijl nu de operatie zelfs al achter de rug is. Toch wel mooi, dat dit allemaal kan. Zinloos wachten is niet nodig wanneer je maar zelf initiatieven neemt. Kijk op www.hernia-weg.nl.

Even terug naar mijn bezoek: ze bracht me een boekje van Loesje ‘Zorgen moet je doen – niet maken’. Ik bladerde en las de kreet: ‘Vroeger – toen hadden we nog niet van die koppige google-patiënten, de dokter van Loesje’. Het internet heeft me de afgelopen weken symbolisch op de been gehouden. Daarin moet ik het ziekenhuis ook een compliment maken. Neem je laptop mee naar het ziekenhuis en je kunt GRATIS internetten via de onlangs gemoderniseerde website www.stjansdal.nl. Kort nadat ik in het ziekenhuis was opgenomen kreeg ik ook hele leuke geprinte kaarten die mensen voor mij via dezelfde site ook weer GRATIS konden maken.  Het is een mooie site waarin de organisatie meldt te gaan voor (ik lees) een veilige, doeltreffende, doelmatige en patiëntgerichte zorg. Ik sluit even mijn ogen en bedenk wat ik de afgelopen dagen met eigen ogen heb waargenomen.

Ik lag nauwelijks in mijn ziekenhuisbed toen de dementerende dame tegenover mij op vreemde wijze uit haar bed ging hangen. Haar bed was voorzien van vier hekjes om uit bed vallen te voorkomen. Maar tussen de hekjes was een opening van zo’n vijftig centimeter waar deze patiënte tussendoor ging met haar hoofd en armen naar beneden. Ze was niet meer in staat om terug in bed te komen, maar de bel kon ze ook niet pakken. Dus drukte ik op de bel. Geen reactie. Aangezien ik met mijn hernia niet in staat was de vrouw in bed te helpen, besloot ik op de gang de verpleging te zoeken. Gelukkig, hulp. Een paar uur later gebeurde hetzelfde. Terwijl ik weer op de bel drukte viel de oude dame echter met haar hoofd op de grond en lag ze helemaal uit haar bed. Ik schrok zo dat ik begon te rennen op zoek naar een verpleegster die ditmaal (vanwege overdracht) in geen velden of wegen te bekennen was. Gelukkig kwam er na mijn roepen hulp, maar ondertussen stond ik jankend op de gang omdat mijn hernia deze run helemaal niet aankon. Ik heb anderhalve dag nog meer pijn gehad dan ik al had. Mijn overbuurvrouw is er gelukkig zonder veel zichtbare schade vanaf gekomen.

Vol met pijnstillers 

Omdat herniapijn kennelijk moeilijk te onderdrukken is had ik in no-time zeventien pillen per dag. En ook met valium-, opiumtabletten, met een hoge dosis paracetamol lijkt er geen pijnvermindering. Daarnaast zitten er zoveel nadelen aan de medicatie dat je tegelijkertijd verplicht bent een maagbeschermer, een laxeermiddel en een tromboseprik te nemen. En je moet blijven opletten en assertief vragen kunnen stellen. Die combinatie is bijna onmogelijk. Zeker voor de oudere generatie die niet gewend is zich mondig op te stellen. Op mijn zaal is inmiddels een oudere man opgenomen die eigenlijk op de longafdeling hoorde, maar op neurologie belandde vanwege ‘overboeking’. Meneer kan niks verstaan omdat zijn oren ook uitgespoten moesten worden, maar dat wordt niet gedaan omdat dit geen gebruiklijke ziekenhuishandeling is en daarvoor was hij ook niet opgenomen. Zo kon deze patiënt niet alleen zijn bezoek niet verstaan, ook opmerkingen van verpleegkundigen gingen aan hem voorbij. En omdat hij op de verkeerde afdeling lag, zag hij in vijf dagen slechts een maal zijn behandelend arts. Zo gebeurde het ook dat meneer op de ochtend van de CT-scan rustig zijn ontbijtje en medicatie nam, terwijl twee verpleegsters aan het voeteneinde tot de ontdekking kwamen dat de patiënt nuchter had moeten zijn.

Mobiliseren en op de wachtlijst

thuis in het bevochten hoog-laag bed

Inmiddels heb ik een MRI en blijkt de hernia L5-S1 noodzaak tot opereren. Maar omdat ik nog gevoel heb in mijn been en ik ook niet incontinent ben is mijn plaats onderaan de wachtlijst. De benodigde neurochirurg komt namelijk eenmaal in de veertien dagen voor operatie naar Harderwijk. Dan gaan eerst de spoedgevallen voor en komen er nog enkele patiënten van de wachtlijst in aanmerking. De wachttijd wordt geschat op twee tot drie maanden. SLIK… Zoveel tijd en zoveel pijn. Ik zou poliklinisch onder controle blijven… maar wel zo snel moeglijk naar huis. Een kwartier later staat er een grijs permanentje aan mijn bed die vraagt of er een bed in mijn woonkamer past. Pardon? Ja, u moet naar huis. Ik raak emotioneel nu wel incontinent. De zorgverleenster op leeftijd weet hier geen raad mee en vraagt of ze even een verpleegkundige zal roepen. ‘Ja’, zeg ik tussen het snikken door. Ik draai me om en wacht….. Twee uur later komt er een verpleegster, echter zonder ingelicht te zijn. Ze voelt zich zichtbaar onhandig, maar doet haar best. Laten we er verder maar over zwijgen…. Ik heb teveel gezien. Mijn man, zelf werkzaam in de zorg, weet beter raad met doktoren ‘hoog op hun zetel’. Hij accepteert geen vage reacties op serieuze vragen en laat zich niet afschepen met ondefinieerbare wachttijden. Mijn man stelt kritische vragen en verwacht een duidelijke uitleg. Dat vindt de betreffende neuroloog echter heeeeel erg lastig. Gelukkig heb ik ondertussen veel tijd te surfen op internet en vind ik mede via een tip de mogelijkheid om in Keulen geopereerd te worden. Ik mail naar Duitsland, kan er bij wijze van.. de volgende dag terecht. Deze privékliniek is gespecialiseerd in hernia-operaties. Zij kennen geen wachtlijst en zelfs de verzekeraar is akkoord. Mooi! Ik deel mijn plan met de neuroloog in Harderwijk, maar dat valt niet in goede aarde. Enige medewerking in welke vorm dan ook, enig begrip voor mijn keuze blijft uit. Zelfs het verkrijgen van een verpleeghuisbed voor de dagen thuis willen ze me niet verstrekken. Het blijft een strijd waarvoor je stevig in je schoenen moet staan. Maar nu tel ik de dagen af en zal Keulen de pijnplek volgende week verhelpen.  De bijnaam ‘Jammerdal’ heeft voor mij nu een beeld gekregen. Jammer dat zoveel mensen deze problemen, die veelal ontstaan door gebrek aan communicatie, in het Harderwijkse ziekenhuis moeten ervaren. 

Tot slot: ook jammer is dat men mij (bewust?) geen enqueteformulier heeft meegegeven;  je kunt deze ervaringen namelijk ook als leermoment bestempelen.

Maar daar wil ik het niet over hebben omdat er over al die kwalen al veel te veel is gepubliceerd. Ook krijg je de meest verschrikkelijke scenario’s te zien die wellicht helemaal niet van toepassing zijn. Ik wil tussen het slikken van de valium en het opiaatje gewoon lekker zinvol bezig zijn. En ik moet zeggen dat dat aardig lukt. Al maanden werd ik attent gemaakt op de nieuwe facetten van Linkedin en andere netwerken en vanuit Syntens kreeg ik het advies om te gaan Twitteren. Allemaal begrippen, social networks, die voor mij als een soort toverformules verborgen bleven. Totdat ik er ‘gedwongen’ tijd voor kreeg. Liggend in bed, met alle comfort gecreëerd door mn man binnen handbereik, surf ik van het ene netwerk naar het andere. Ik mail bovendien eens met een paar ervaringsdeskundigen en peil hun visie. Die lopen overigens ver uiteen!

Nu ik toch mijn ‘vruchtbare’ tijd wil benutten stoot ik er wat accounts uit, maak profielen aan en zoek vooral eerst bekenden om me aan vast te klampen. Want hoe moet ik deze acties op de komende bijeenkomsten verantwoorden? ‘Doe jij mee aan die onzin?’ Ik hoor het mijn Veluwse – ietwat behoudende- omgeving al zeggen. En dat Wim de Bie ook  twittert en Erben Wennemars maakt in dit geval niet zoveel uit. Wat dan? Door selectief contacten te zoeken heb ik al enige informatie vergaard die ik anders niet had gehad. Zou ik het gemist hebben? Nee. Maar als ik nooit tv had gekeken had ik dat ook niet gemist en soms denk ik wel dat ik die ook beter wel kan missen… Maar goed. Twitteren heeft mij nu al contacten opgeleverd om te sparren. Het heeft mij op een denkspoor gezet nadat ik een vraag had gesteld op #durftevragen en een contact uit het verleden dacht bij een opdracht ineens weer aan mij toen zij mijn twitterberichten las. Dus, ja het levert wat op. Maar dan moet je niet twitteren dat je koffie gaat drinken, net bent opgestaan of zometeen weer gaat slapen, want dat doen we allemaal.

En dan Linkedin… Ik heb eens gekeken wie er allemaal op linkedin zitten. Als je een beetje wilt meetellen, vindt dat je erbij hoort, dan moet je wel een account aanmaken. Dat is niet mijn visie, hoor! Maar zo lijkt het. Laatst kwam ik iemand tegen in het dorp en die wilde even laten weten dat hij nog ‘in the picture’ was. Hij vroeg aan mijn partner wanneer een kennis terugkwam uit Thailand. Aangezien we dat niet wisten (we wisten uberhaupt niet van enige reisschema’s) beantwoordden we zijn vraag met ‘nee’. Om het gesprek in gang te houden en zijn status te bevestigen meldde hij vervolgens dat deze persoon hem nog via Linkedin een bericht had gestuurd. Whow!

En dan het bloggen. Het lijkt al verouderd, maar het is in het rijtje nog wel de meest interessante volgens mij. Hier kan je echt informatie kwijt, foto’s bijvoegen en iets opbouwen. Zo ontdekte ik dat, toen ik vanwege mn hernia bijna vijftig fotocursisten aan hun lot moest overlaten, ik een handvat kan bieden met bloggen. Ik had eens een workshop over e-learning gelezen en moest maar eens de proef op de som nemen. In een paar dagen tijd is het een community geworden waarbij ik een handvatje geef en cursisten anticiperen. Onderling is het contact ineens veel sterker. mensen attenderen elkaar op boeiende documentaires zoals gisteren van Gollings en wie dat wil kan opdrachten maken.   http://fotomyblog.wordpress.com/ Nu alleen hopen dat ik het allemaal een beetje bij kan benen omdat er telkens mailboxen overstromen met werk van cursisten.

Conclusie: Gelukkig kan ik mijn weblog weer naar Twitter linken zodat mensen die dat leuk vinden mijn blog bezoeken. Gelukkig neemt Linkedin mijn blog mee in mijn account zodat mijn gelinkten weer kunnen zien dat ik actief ben. En gelukkig heb ik nu tijd om in mn bed al die dingen in de laptop te tikken. Ja, Social Networking is heel belangrijk, maar valt en staat met het up to date houden van je berichten. Ik vind het een geweldige uitkomst, zeker nu mijn wereld zo ‘groot’ is.

Even voorstellen: Jordy wordt over twee weken tien jaar. Hiep hiep hoera! En wat ben ik blij met mijn kind dat, naast dat hij de diagnose PDD-nos/ Asperger heeft het allerliefste kind van de hele wereld is. Hij doet alle taakjes die ik aan hem vraag trouw en zal nooit iets doen wat van mama niet mag. Voorbeeldig kind dus, schattig ook! Hij praat als een volwassene en kan mij over sommige onderwerpen meer vertellen dan mijn hoogopgeleide zus. Jordy gaat naar de reguliere basisschool in Ermelo. Hij leest beter dan de meeste kinderen van groep 8 en kan in de klas prima meekomen, qua intelligentie althans. Ik hoor u zeggen: ‘Wat zeur je dan?’

De laatste jaren heeft de overheid hard geroepen dat kinderen zo mogelijk in het reguliere onderwijs een plek moesten krijgen. Er kwam een ‘Rugzakje’ dat dit voor scholen financieel moest ondersteunen. Om een en ander te stimuleren bogen ambtenaren zich over het ‘Weer samen naar schoolbeleid’ en werden er handleidingen geschreven om leerkrachten en ouders op weg te helpen. Er kwam een speciale commissie die toewijzing van de budgetten moest regelen waardoor het geld op de juiste plaats zou komen. Een leerling gebonden budget (lgb) zou kinderen in school, in hun eigen wijk, moeten houden. Maar het grote aantal aanvragen verscherpte procedures en maakte het (bijna) onmogelijk om in aanmerking te komen voor toewijzing. Dit tot grote frustratie van welwillende Intern Begeleiders en liefhebbende ouders. Maar het moet nog verder worden teruggeschroefd. ‘Het moet anders,’ zei staatssecretaris Dijksma van onderwijs eind 2009 in een brief aan de Tweede Kamer. Scholen krijgen binnenkort allemaal een budget in beheer en tegelijk een zorgplicht. Het is weer een centenkwestie, begrijpelijk in deze tijd van crisis. Maar de rekening komt vanzelf!

Preventief ondersteunen

Kinderen als Jordy vallen nu al buiten de boot. Leerkrachten hebben een klas vol kinderen met ADHD, Dyslexie, allergie, leerachterstand en ga zo maar door. Ieder kind heeft een eigen aanpak nodig en alle leerkrachten hebben genoeg tijd nodig om hun kinderen GOED te leren kennen. Jordy weet zijn beperkingen perfect te verbloemen. Passend bij de kenmerken van Asperger praat hij vaak ‘tegen’ anderen in plaats van ‘met’. Dat kun je merken doordat hij praat over zijn eigen ding en kan niet invoelen of de ander het kan volgen of het interessant vindt. Ook kopieert hij reacties en manieren van anderen op exact het juiste moment. Wie Jordy lang genoeg dwars zit kan uiteindelijk een reactie verwachten, maar dat duurt heel erg lang. Sociaal emotioneel weet deze bijna-tiener zich geen raad. Hij kan niet oplossingsgericht denken en is volledig afhankelijk van mensen om hem heen; ons en de leerkrachten. Maar de meester zegt niet ‘handelingsverlegen’ te zijn. ‘Jordy haalt toch goede cijfers voor de vakken…’ Mijn frustratie is groot. Ik ben er steeds vanuit gegaan dat we Jordy met preventieve hulp een zo zelfstandig mogelijk leven kunnen bieden. Maar wat als we nu onze ogen sluiten omdat HIJ TE LIEF IS?

Het behoud van deze begraafplaatsen is belangrijk. Daarom richtte Gert Hofsink in 2008 een stichting op. Eerste stappen zijn gezet, maar door het uitblijven van de nodige subsidies is het een lange weg. Iemand die daar alles van weet is Leon Bok. Hij is dé deskundige in de funeraire cultuur van Nederland. Bezoek van hem op Veldwijk heeft het gevoel van Gert Hofsink en de rol van de stichting Begraafplaatsen Ermelo-Veldwijk nog eens onderstreept.

‘Ik ken geen instellingsbegraafplaats als deze. Zo bijzonder, hier ligt anderhalve eeuw geschiedenis,’ zegt Bok terwijl hij de grafzerken onder de loep neemt.  Reeds meer dan 15 jaar beweegt hij zich op het funeraire terrein en is als zodanig betrokken bij veel ontwikkelingen in heel Nederland die zich op dit gebied voordoen. ‘Het is een trend om begraafplaatsen als deze te restaureren, ‘ stelt de Friese steenhouwer Anske de Boer die Bok assisteert. ‘Men krijgt het predikaat monument, maar vervolgens is de geldkraan dicht om goede restauratie te bekostigen.’ 

Steensoorten als graniet en marmer, maar ook algen en mosjes worden in kaart gebracht. Ondertussen vertelt Hofsink over de mensen die er begraven liggen; predikanten, mensen van adel, artsen en natuurlijk Willemina van Gogh. ’De zus van..,’ zegt Hofsink. ‘Maar daar ligt een bekende vertaalster en even verderop ligt Marie Mensing, de eerste landelijk secretaris van de Sociaal-Democratische Partij en een baanbreekster in de eerste feministische golf.’ Je merkt een gedeelde passie voor deze historie en Bok stimuleert dat door te beloven een en ander gefundeerd op papier te zetten. Een stap in het voortbestaan van twee unieke begraafplaatsen op één bijzonder landgoed: Veldwijk.

Foto: De deskundigen buigen zich over ‘Moeders graf’ een kostbare zerk van zwart graniet.

http://www.wordle.net/show/wrdl/1698799/waarheid

Het is een prachtig boek dat enkele jaren geleden is uitgegeven vanwege een tentoonstelling in het Breda’s museum. De samenstellers hebben twee jaar onderzoek gedaan en er een expositie en een boek van gemaakt. Het verhaal toont een beeld van moeder Anna van Gogh en zus Willemien die, na de dood van ds. Theodorus van Gogh, de parochie in Nuenen moeten verlaten en verhuizen naar Breda. Vincents studies en werken moeten meeverhuizen, maar de kunstenaar zelf komt niet helpen. Parijs trekt hem meer.

Huis aan het Wapenplein

Moeder van Gogh krijgt een nieuwe woning aangeboden aan het Wapenplein in Breda en die kans neemt ze. Opnieuw verhuist ze met haar dochter Willemien. Spullen van broer Vincent worden opgeruimd en opgeslagen. Willemien blijft haar moeder steunen, ook als ze in 1888 opnieuw moeten verhuizen naar de Nieuwe Haagdijk. Willemien kan er haar draai niet vinden en bezoekt haar broer Theo in Parijs. Zeker nu moeder niet thuis is, heeft Wil  weinig te zoeken in het huis aan de Nieuwe Haagdijk. In december logeert ze bij haar zus Anna in Leiden waar ze zich erg op haar gemak voelt. Ze weet zelfs haar moeder te overtuigen om naar Leiden te verhuizen alleen gaat dat op het laatste moment niet door. Wil probeert terugkeer naar de Nieuwe Haagdijk zo geriefelijk mogelijk te maken en stookt de kachel op voordat moeder thuiskomt. Gelukkig kan ze zich optrekken aan het vooruitzicht dat Jo Bonger, Theo’s aanstaande vrouw komt logeren. Uiteindelijk verhuizen Wil en haar moeder  wel naar Leiden (oktober 1889).

Kraamhulp

Pas begin 1890 maakt Willemien zich los van haar moeder en gaat ze naar Parijs waar Jo op het punt staat te bevallen. Als kraamhulp laat ze haar handen wapperen en dat wordt zeer gewaardeerd. Dat broer Vincent er op dat moment zo slecht aan toe is grijpt haar aan. Hoe Willemien na de zelfmoord van Vincent haar leven weer weet op te pakken is nergens beschreven, maar enkele jaren later staat ze haar vrouwtje tijdens de grote feministische golf in Den Haag. Langzaam vallen de puzzelstukjes op zijn plaats. 

Lees ook het boek ‘Verloren Vondsten’ , een uitgave van het Breda’s museum.

Heer Dr. Benno Stokvis publiceerde in 1966 zijn ontdekking over het zwarte schaap in de familie, dochter van Elisabeth van Gogh, nicht van Willemina. Een buitenechtelijk meisje dat opgroeide bij een eigenaresse van een snoepwinkel.

Ik lees de brieven van Vincent en probeer een beeld te krijgen van zijn zus Willemina die de helft van haar leven doorbracht in psychiatrische inrichting Veldwijk te Ermelo. Jammer dat de brieven die  Willemina aan Vincent schreef niet bewaard zijn gebleven. Waar bestond haar leven voor de opname uit? Ze zorgde voor haar moeder, had een betrekking in een hospitaal, maar zorgde ook een periode voor een ernstig zieke vrouw in Baarn. Toch wilde Willemina meer. Ze was vooruitstrevend en nam plaats in de organisatie van de in 1898 gehouden Nationale Tentoonstelling voor de Vrouwenarbeid in Den Haag. Maar heeft ze ook geweten dat er in dezelfde periode een pubernichtje opgroeide in een klein dorpje in Normandië?

Alle stukjes samen geven een beeld van de vrouw die begraven is op de Nieuwe begraafplaats van Veldwijk in Ermelo. Als bestuurslid van de stichting die ruim een jaar geleden is opgericht om deze monumentale plek zo goed mogelijk te bewaren voor de toekomst, is het een uitdaging om te zoeken naar de verhalen achter de namen van mensen die er begraven liggen. Kijk ook op www.begraafplaatsenveldwijk.nl.