Hoe bijzonder zijn de begraafplaatsen van landgoed Veldwijk? Hoe bijzonder zijn de mensen die er begraven zijn? Heel bijzonder! Daar ben ik wel achter. Ook funerair deskundige Leon Bok bekrachtigt de historische waarde. Gelukkig kunnen we nu ook echt werken aan onderhoud en restauratie. Dit weekend werden de kersverse vrijwilligers voorgelicht en werd een start gemaakt met geplande activiteiten. Zelfs TV Gelderland kwam om er een nieuwsitem op te nemen.     

De meeste grafzerken op landgoed Veldwijk zijn van Belgisch hardsteen, maar sommigen zijn van graniet of marmer. Om dit verschil te leren zien en te weten hoe je ermee om moet gaan organiseerden we vanuit de stichting Begraafplaatsen Ermelo-Veldwijk een cursus om zo vrijwilligers op te leiden en te betrekken bij het onderhoud en de restauratie. Funerair deskundige Leon Bok hielp met zijn adviezen de enthousiaste vrijwilligers aan de slag.

Bok wijst op algen en mossen

‘Wat zou dit voor materiaal zijn?’ vraagt Leon Bok, terwijl hij wijst op de grafzerk in de hoek van de oude begraafplaats. Kijkend naar structuren in de steen blijkt het gegoten beton te zijn met een marmeren tekstplaat ingelegd. Op de tweede begraafplaats vinden we een zerk met de tekst ‘Moeders graf’. ‘Deze is van diabas, een kostbare natuursteen,’ zegt Bok. Een zerk met alleen de tekst ‘Moeders graf’ is sober, maar komt wel op vaker begraafplaatsen voor. ‘Nabestaanden vinden dat een ander er niks mee te maken heeft wie er ligt,’ zegt Bok. Hij vertelt de vrijwilligers dat als men met water en groene zeep deze zerk onder handen neemt, hij weer prachtig zal gaan glimmen. Kapotte grafzerken zullen in de komende jaren worden hersteld en scheefgezakte stenen krijgen een fundering zodat ze weer goed kunnen staan. Ook de grafnummerpaaltjes moeten goed verankerd worden. ‘Dat is een mooi klusje voor vrijwilligers om aan te pakken,’ zegt Bok. Op de nieuwe begraafplaats aan de overkant van de Horsterweg is een grafzerk in zijn geheel gevallen. Terugplaatsen is een zwaar en secuur werk. ‘Als je de zerk verkeerd oppakt ligt deze alsnog in tweeën,’ waarschuwt cursusleider Bok. Hij biedt dan ook gelijk aan om te helpen wanneer de stichting deze zerk terug wil zetten.

Nederlandse geschiedenis

‘Moeten we die algen eraf borstelen?’ vraagt een vrijwilliger. Het antwoord is nee. De algen zijn voor grafzerken in aanvang niet schadelijk. Bok legt uit dat ze een basis vormen voor bijzondere korstmossen. ‘Zo ontstaat er een bijzondere biotoop,’ vertelt hij. ‘Je moet hier niet rigoureus te werk gaan. ‘Geen staalborstels en geen chloor!’ waarschuwt Bok. Hij leert de groep een aantal truckjes om verschillende zerken te onderhouden. Ook vertelt hij hoe bijzonder de twee begraafplaatsen eigenlijk zijn. ‘We hebben in Nederland ongeveer tien instellingsbegraafplaatsen. Drie daarvan liggen in Ermelo.’ Bok ziet de restauratie en het behoud van deze locaties dan ook als buitengewoon waardevol. Toen we de stichting oprichtten eind 2008 hadden we nog nauwelijks zicht op aanwezigheid van nabestaanden. Maar nu komen er regelmatig mailtjes en telefoontjes binnen van familieleden. Eergisteren belde nog een van de nazaten van Hendrik Breimer, vroeger apotheker van Veldwijk en de dag ervoor kwam ik in contact met een dochter van de in de oorlog overleden Jacob Sparreboom. De inmiddels hoogbejaarde dochter bezoekt nog regelmatig het graf van haar vader. Samen met mijn man Gert breng ik de geschiedenis van een aantal overledenen in kaart. Bezoekers aan de Veldwijkse begraafplaatsen zoeken vaak naar het graf van Willemina van Gogh, maar er liggen nog heel veel andere interessante personen! De eerste vrouwelijke secretaris van de SDAP, bijvoorbeeld en een bekende schrijfster/ vertaalster uit de negentiende eeuw. ‘Men denkt vaak dat het plaatselijke geschiedenis is, maar hier liggen kopstukken uit de Nederlandse geschiedenis. Reden temeer om deze plek te koesteren,’ zegt mijn man dan ook regelmatig wanneer iemand hem vraagt wat hem zo aanspreekt.